Quản lý rác thải, nước thải vì sự nghiệp phát triển bền vững

Quang cảnh Hội thảo

Quang cảnh Hội thảo

Sáng nay, tại Hà Nội, Kiểm toán nhà nước Việt Nam đã tổ chức Hội thảo “Quản lý rác thải, nước thải vì sự nghiệp phát triển bền vững và vai trò của kiểm toán nhà nước”. GS.TS Đoàn Xuân Tiên, Phó Tổng Kiểm toán nhà nước chủ trì Hội thảo.

Tham dự hội thảo có ông Nguyễn Văn Sửu - Phó chủ tịch thường trực Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, Ông Phạm Văn Cảnh chủ tịch thường trực Ủy ban nhân dân tỉnh Long An, Ông Nguyễn Xuân Bình Phó chủ tịch thường trực Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng, lãnh đạo các đơn vị trực thuộc Kiểm toán nhà nước ; cùng đại điện các cơ quan Đảng, Quốc hội và Chính phủ , các Bộ ngành, cơ quan Trung ương và địa phương, các cơ quan thông tấn báo chí. 
 
Phát biểu khai mạc hội thảo, GS.TS Đoàn Xuân Tiên, Phó Tổng Kiểm toán nhà nước cho biết, hiện nay vấn đề phát triển bền vững gắn với bảo vệ môi trường không còn là vấn đề riêng của một quốc gia nào mà nó đã trở thành vấn đề cấp bách toàn cầu và là yếu tố sống còn của nhân loại. Tại Việt Nam, bảo vệ môi trường là yếu tố không thể tách rời sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Tuy nhiên, vì nhiều lý do như mục tiêu kinh tế trước mắt, ý thức bảo vệ môi trường, công tác tuyên truyền và xã hội hóa trong công tác bảo vệ môi trường chưa được chú trọng nên công tác bảo vệ môi trường của Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế. Môi trường ở Việt Nam vẫn đang phải đối mặt với rất nhiều thách thức, trong đó có vấn đề suy thoái môi sinh và hậu quả của biến đổi khí hậu. Ô nhiễm môi trường, đặc biệt do rác thải, nước thải tại các đô thị lớn, các khu công nghiệp, làng nghề, các lưu vực sông trên cả nước và nhiều vấn đề môi trường khác đã trở thành những vấn đề nóng và là mối quan tâm của toàn xã hội, làm ảnh hưởng đến phát triển bền vững của đất nước.


GS.TS Đoàn Xuân Tiên, Phó Tổng Kiểm toán nhà nước phát biểu tại Hội thảo
 
“Tại nhiều quốc gia trên thế giới, các cơ quan kiểm toán tối cao với vai trò quan trọng của mình đã tham gia vào lĩnh vực kiểm toán môi trường, đảm bảo các nguồn tài nguyên thiên nhiên được quản lý, khai thác và sử dụng một cách hiệu quả. Nhận thức được tầm quan trọng trong vấn đề bảo vệ môi trường và phát triển bền vững, Lãnh đạo Kiểm toán nhà nước đã và đang rất quan tâm và coi kiểm toán môi trường là một trong các hoạt động ưu tiên của Kiểm toán nhà nước Việt Nam trong thời gian tới” - GS.TS Đoàn Xuân Tiên nhấn mạnh.
 
GS.TS Đoàn Xuân Tiên cũng cho biết, mục đích của Hội thảo nhằm phân tích, đánh giá, trao đổi quan điểm và làm rõ vai trò của Kiểm toán nhà nước trong công tác quản lý môi trường, góp phần vào sự phát triển bền vững của đất nước. Thông qua Hội thảo này, Kiểm toán nhà nước mong muốn tìm ra những giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả kiểm toán môi trường.
 
Tham luận tại Hội thảo, PGS,TS. Nguyễn Thế Chinh, Viện trưởng Viện Chiến lược Chính sách Tài nguyên và Môi trường, Bộ Tài nguyên và Môi trường cho rằng, cùng với sự gia tăng dân số, sự phục hồi, phát triển của các ngành, nghề sản xuất trong thời gian qua, một mặt đã thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội, mặt khác lại làm gia tăng nhu cầu tiêu dùng hàng hóa, nguyên vật liệu, năng lượng làm tăng lượng phát sinh chất thải tăng nhanh chóng về số lượng, với thành phần ngày càng phức tạp gây khó khăn cho công tác thu gom, xử lý.


PGS,TS. Nguyễn Thế Chinh, Viện trưởng Viện Chiến lược Chính sách Tài nguyên và Môi trường trình bày tham luận tại Hội thảo
 
Theo PGS,TS. Nguyễn Thế Chinh, hiện nay, nước ta đang đối mặt với tình trạng ô nhiễm, suy giảm nguồn nước, nhất là tại các khu công nghiệp và đô thị. Các nguồn phát sinh nước thải ngày càng đa dạng với lượng nước thải phát sinh ngày càng nhiều đang đặt ra những thách thức to lớn cho công tác quản lý nước thải. Trong đó, một số loại hình nước thải chính phải kể đến là nước thải sinh hoạt, nước thải công nghiệp, nước thải y tế và một số loại hình nước thải khác như nước thải làng nghề, nước thải công nghiệp…  

Tại Hội thảo, PGS,TS. Nguyễn Thế Chinh cũng đưa ra một số giải pháp, phương án nhằm quản lý chất thải ở Việt Nam một cách hiệu quả, cụ thể: Tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; kiểm soát và hạn chế các nguồn thải; tăng cường hoạt động thanh tra, kiểm tra, xử phạt vi phạm về bảo vệ môi trường cho phù hợp với tình hình thực tế; quy hoạch và lựa chọn các công nghệ xử lý chất thải phù hợp; tăng cường và đa dạng hóa nguồn đầu tư tài chính; nâng cao nhận thức cộng đồng, khuyến khích hoạt động phân loại chất thải tại nguồn. Để thực hiện tốt những giải pháp này, đòi hỏi sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị với việc thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp, biện pháp để hạn chế, kiểm soát, xử lý hiệu quả lượng chất thải phát sinh xem bảo vệ môi trường là nội dung quan trọng, không thể tách rời trong quá trình phát triển bền vững đất nước, không đánh đổi môi trường lấy các lợi ích kinh tế.
 
Tại buổi Hội thảo, TS. Lê Đức Luận, Kiểm toán trưởng, Kiểm toán nhà nước Khu vực VII cho biết, theo báo cáo của Bộ Tài nguyên và Môi trường, hiện nay tất cả các con sông của Việt Nam đều bị ô nhiễm. Hiện tượng ô nhiễm chủ yếu ở các vùng trung và hạ lưu các lưu vực sông, các khu vực tập trung đông dân cư và các khu công nghiệp. “Không chỉ ô nhiễm nguồn nước mặt, nguồn nước dưới đất ở Việt Nam cũng đang phải đối mặt những vấn đề như: nhiễm mặn, nhiễm thuốc trừ sâu, sụt lún…tuy nhiên, việc chồng chéo trong công tác phân cấp quản lý vấn đề kiểm soát ô nhiễm nguồn nước cũng là một trong những lý do khiến cho công tác quản lý nước thải tại các đô thị chưa hiệu quả; các chương trình tuyên truyền nâng cao ý thức tiết kiệm nước, tái sử dụng nước, giảm thiểu lượng nước thải chủ yếu mới được phát động trên các phương tiện truyền thông mà chưa thực sự đi vào thực tế cuộc sống bằng các chương trình cụ thể; việc xây dựng bộ cơ sở dữ liệu về các nguồn thải để phục vụ công tác quản lý nước thải còn hạn chế; công tác cấp phép xả nước thải, một công cụ quan trọng trong quản lý, kiểm soát nước thải để bảo vệ tài nguyên nước chưa phát huy rõ vai trò mục tiêu đề ra; bên cạnh đó, việc giám sát, thanh tra, kiểm tra, quản lý xả thải của nước ta còn chưa rõ ràng, thiếu sự thống nhất, cũng như trách nhiệm các bên trong quản lý giám sát môi trường và xả nước thải; công tác quy hoạch, xây dựng, vận hành các cơ sở sản xuất công nghiệp và làng nghề cũng còn nhiều bất cập.” -  TS. Lê Đức Luận cho biết.


TS. Lê Đức Luận, Kiểm toán trưởng, Kiểm toán nhà nước Khu vực VII phát biểu tại Hội thảo
 
Theo đó, TS. Lê Đức Luận cũng cho rằng, để bảo vệ nguồn nước theo hướng bền vững và từng bước giảm ô nhiễm do nguồn nước thải gây ra, trong thời gian tới Bộ Tài nguyên và Môi trường cần phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành liên quan, các tỉnh, thành phố để tăng cường các biện pháp, chế tài đối với hành vi gây ô nhiễm nguồn nước; thực hiện việc thu tiền cấp quyền khai thác tài nguyên nước đối với nhiều hoạt động khai thác tài nguyên nước có lợi thế, việc này sẽ góp phần thúc đẩy ý thức tăng cường các biện pháp sử dụng nước tiết kiệm, hiệu quả; tiếp tục đầu tư, xây dựng hệ thống giám sát quốc gia để giám sát liên tục, tự động, trực tuyến hoạt động xả nước của các cơ sở xả nước thải lớn có nguy cơ gây ô nhiễm nguồn nước… 
 
“Để thực hiện tốt công tác quản lý rác thải, nước thải cần nâng cao hiệu quả trách nhiệm công tác quản lý nhà nước của các cấp chính quyền từ trung ương đến địa phương. Bên cạnh đó, cần thiết phải có sự tham gia của Kiểm toán nhà nước trong việc đánh giá và tư vấn cho các cấp chính quyền, qua đó xây dựng được cơ chế, chính sách phù hợp và triển khai đồng bộ dựa trên điều kiện riêng của từng địa phương” - TS. Lê Đức Luận đề xuất.


Quang cảnh Hội thảo
 
Tại Hội thảo, các đại biểu đã tập trung thảo luận những vấn đề chủ yếu như: Làm rõ một số vấn đề về thực trạng quản lý môi trường hiện nay và những ảnh hưởng của tình trạng vi phạm các quy định về môi trường đến sự phát triển bền vững của quốc gia, đặc biệt là những lỗ hổng về chính sách, bất cập và chồng chéo trong quản lý nhà nước; Tập trung làm rõ vai trò của Kiểm toán nhà nước trong lĩnh vực Kiểm toán môi trường đối với việc quản lý rác thải, nước thải góp phần vào việc phát triển bền vững của quốc gia; chia sẻ các bài học kinh nghiệm quốc tế về quản lý môi trường và vai trò của các cơ quan kiểm toán tối cao trong lĩnh vực kiểm toán môi trường nhằm tăng cường năng lực và nâng cao chất lượng kiểm toán môi trường của Kiểm toán nhà nước; làm rõ các vướng mắc, bất cập đối với cơ chế phối hợp, trao đổi thông tin giữa Kiểm toán nhà nước và các cơ quan quản lý môi trường cũng như các cơ quan hữu quan khác.

Tác giả bài viết: Ngọc Điệp (DWRM)